ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਮਨੋਨੀਤ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਆਯੁਰਵਿਗਿਆਨ ਖੋਜ ਕੌਂਸਲ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਂਸਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ICMR-NCRP) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 2021 ਵਿੱਚ 39,521 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2024 ਵਿੱਚ 42,288 ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 7% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ 2026 ਤੱਕ 49,922 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸਵਾਤੀ ਮਾਲੀਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਇਕ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (SCI) ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਿਖੇ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਟਰਸ਼ਰੀ ਕੇਅਰ ਕੈਂਸਰ ਸੈਂਟਰ (TCCC) ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੇਡੀਓਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟਾਟਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਦੋ ਸਮਰਪਿਤ ਕੈਂਸਰ ਦੇਖਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਹੋਮੀ ਭਾਭਾ ਕੈਂਸਰ ਹਸਪਤਾਲ (HBCH) ਅਤੇ ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਮੀ ਭਾਭਾ ਕੈਂਸਰ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ (HBCH&RC) ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਟਾਫ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ, 43 ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਅਸਾਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 19 ਭਰੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 24 (55.81%) ਖਾਲੀ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਅਹੁਦੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਜੀਕਲ ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਅਹੁਦੇ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 28 ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਅਸਾਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 4 (14.28%) ਹੀ ਭਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਸਰਜੀਕਲ ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਟਾਟਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਹੈ। HBCH ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ HBCH&RC ਨਿਊ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ 637 ਅਸਾਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 393 ਖਾਲੀ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ, ਵਿਗਿਆਨਕ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਗ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ 340 ਅਸਾਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 223 ਨਰਸਿੰਗ ਅਸਾਮੀਆਂ ਖਾਲੀ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 114.61 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 55.88 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੇ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ 44.71 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 20.12 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵੰਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਟਾਟਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਦੋ ਕੈਂਸਰ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ 663.71 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 602.23 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਰਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਕੈਂਸਰ ਰਾਹਤ ਫੰਡ ਯੋਜਨਾ (MMPCRKS) ਹਰੇਕ ਕੈਂਸਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ 1.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨ ਅਰੋਗਿਆ ਯੋਜਨਾ (PM-JAY) ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ 70 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਜੇਬ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਫ਼ਤ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਜਨ ਔਸ਼ਧੀ ਕੇਂਦਰ (PMBJP), ਅਤੇ AMRUT (ਇਲਾਜ ਲਈ ਕਿਫਾਇਤੀ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ) ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਪ੍ਰਾਈਸਿੰਗ ਅਥਾਰਟੀ (ਐਨਪੀਪੀਏ) ਨੇ 131 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕੈਂਸਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਸੀਲਿੰਗ ਕੀਮਤਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 28 ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਚੂਨ ਕੀਮਤਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 2024-25 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕੈਂਸਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਵਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਜੀਐਸਟੀ 12% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 5% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।